“Steenuilenwerkgroep Drenthe in tijdschrift “Vogels” van Vogelbescherming Nederland”

Hoe de ijsvogel de steenuil hielp

Overal in het land zijn er groepjes vogelliefhebbers die met plannen rondlopen om iets moois te doen. Voor huismussen of voor oeverzwaluwen of voor steenuilen bijvoorbeeld. Maar alles kost geld en daar ontbreekt het vaak aan. Nu is er dan het IJsvogelfonds. Dat subsidieert kansvolle projecten. Zoals Bruggen Bouwen voor de steenuil.

Het lieflijke parklandschap rond Paterswolde, op de grens van Drenthe en Groningen, is geknipt voor erfvogels. Zeker ook voor het pareltje binnen die groep; de populaire steenuil. Heggen, boomgroepen, veel vrijstaande huizen met erven in het buitengebied en kleine bloemrijke weitjes; de ideale biotoop voor het kleinste uiltje van ons land. Maar in 2008 werd er welgeteld één jong geboren. Alle inspanningen ten spijt van een aantal liefhebbers die de omstandigheden voor de populairste soort van Beleef de Lente probeerden te optimaliseren. Het zag er zó droevig uit, dat een provinciale ambtenaar maar voorstelde om te stoppen met de bescherming en de soort ‘gecontroleerd te laten uitsterven’.

Drie jaar later, in het voorjaar van 2011, kunnen blije medewerkers van de Vogelwerkgroep IVN Eelde-Paterswolde twaalf jongen ringen. Het is een direct resultaat van het project Bruggen Bouwen dat door lokale beschermers is bedacht en dat van de grond kon komen dankzij een subsidie van Vogelbescherming Nederland en de Nationale Postcode Loterij. In dat jaar 2008 was Bruggen Bouwen één van de vogelbeschermingsprojecten die drie jaar op rij met een aanmoedigingsprijs van enkele duizenden euro’s werd gehonoreerd. Dit jaar heeft de Postcode Loterij het idee van een steunfonds definitief omarmd. Met ingang van 2011 kan Vogelbescherming jaarlijks vanuit het IJsvogelfonds zo’n 30.000 euro aan enkele veelbelovende beschermingsprojecten bijdragen. Tweemaal per jaar wordt er een selectie gemaakt uit aangemelde projecten.

“Ik wil de steenuil terug”

Martijn Snijder uit Eelde houdt van vogels. In februari 2007 raakte hij door een ernstige ziekte tijdelijk arbeidsongeschikt. Zijn gezichtsvermogen liep zó sterk terug dat hij een ekster vlak voor zijn voeten niet eens meer herkende. Iemand suggereerde hem om lid te worden van IVN, de organisatie voor natuur- en milieueducatie. Hij stapte er binnen toen er net overleg was met STONE, de club van steenuilonderzoekers en –beschermers. Er werd een idee besproken om ‘iets met steenuilen’ in de dorpen van de regio te doen. De drijvende kracht achter dit initiatief was de leraar Fred van Vemden. Die had een uitgesproken doel voor ogen: “Ik wil de steenuil terug in mijn dorp Uffelte.”

Een paar decennia terug was het steenuiltje een doodgewone en veel geziene verschijning geweest. In álle dorpen, niet alleen in Uffelte. Nu was er nog maar één paartje bekend; in Bunne. Terwijl de Vogelwerkgroep van IVN Eelde-Pasterswolde en STONE een plan de campagne beginnen uit te werken, komt uitgerekend dan een brief binnen van Vogelbescherming Nederland en de Nationale Postcode Loterij. Vogelwerkgroepen die een mooi beschermingsplan hebben, maar die niet voldoende financiële middelen bij elkaar kunnen krijgen, mogen een aanvraag voor ondersteuning doen. Binnen een paar weken was het plan Bruggen Bouwen rond.

Basisscholen stonden in de rij

Snijder, inmiddels weer helemaal opgeknapt: “Het was niet zómaar een naam, dat Bruggen Bouwen. We wilden voor de steenuil bruggen tussen de dorpen slaan, zodat de soort vers bloed kreeg en zich verder kon verspreiden. Tegelijk wilden we zoveel mogelijk partijen betrekken; bruggen bouwen tussen de diverse organisaties. En niet in de laatste plaats: een brug slaan naar de toekomst door de schooljeugd erbij te betrekken.”

Tot schrik van de organisatie meldden zich liefst zestien scholen aan voor een lespakket met speurtocht. Snijder; “Ik moest plotseling twee keer per week bij een school langs voor een presentatie. Ik trilde die eerste keer als een riet.” Inmiddels is Snijder geroutineerd en een aantal scholen vraagt hem elk jaar terug.

De subsidie – 5000 euro! – werd toegekend en de vogelwerkgroep ging onvervaard aan de slag. Een aantal erven werd voorzien van meidoornhagen en nestkasten. Steenuilen zijn holenbroeders. Gebrek aan boomholtes is één van de redenen waarom de soort in aantal afneemt. Nestkasten zijn een uitstekend alternatief voor natuurlijke holen.

De aanpak van de vogelwerkgroep had direct succes. In het tweede jaar waren vijf kasten bezet en kwamen er vijf jongen groot. Vorig jaar waren het zeven jongen uit acht kasten – een marter plunderde helaas enkele nesten. Dit jaar zijn er twaalf jongen geringd uit negen kasten.

En tot grote vreugde van de werkgroep kregen ze onlangs van een andere instelling een subsidie van 4.500 euro. Daar gaan ze extra erven mee aanpakken; twintig in totaal. Steenuilterritoria zijn heel klein. De olievlekjes van verspreiding gaan dus relatief traag. Maar op den duur moeten ze elkaar gaan raken, zodat optimale uitwisseling mogelijk is. Martijn Snijder: “Ik wil binnen tien jaar honderd paartjes in mijn regio. En dan stoten we door naar Groningen en Friesland.”

IJsogelfonds niet alleen voor ijsvogels

Door de jaren heen hebben tientallen lokale groepen aangeklopt bij Vogelbescherming om financiële steun voor een beschermingsproject. Vóór 2006 werden incidenteel goed opgezette plannen gehonoreerd. In 2006 t/m 2008, toen ook de NPL mee ging doen, werd die steun gestructureerder. Nu is er dan het IJsvogelfonds, vernoemd naar de masce van de Postcodeloterij. Het fonds staat open voor elk goed project, ongeacht de vogelsoort. Niet alleen vogelwerkgroepen, ook andere initiatiefnemers kunnen een aanvraag doen. Informatie bij Gert Ottens: 030 693 7759 of Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien. .

Tekst René de Vos